Ubezpieczenie grupowe a odpowiedzialność pracodawcy w razie wypadku przy pracy

Ubezpieczenie grupowe na życie lub od następstw nieszczęśliwych wypadków to popularny benefit pracowniczy, często postrzegany jako forma zabezpieczenia zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawcy. Warto jednak pamiętać, że jego istnienie nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności cywilnej za szkody poniesione przez pracownika w związku z wypadkiem przy pracy.

Odpowiedzialność pracodawcy – obowiązek ustawowy

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jeżeli dojdzie do wypadku przy pracy, pracodawca musi nie tylko sporządzić dokumentację powypadkową i zgłosić zdarzenie do ZUS, ale może również ponosić odpowiedzialność cywilną za powstałą szkodę.

W zależności od okoliczności, odpowiedzialność ta może mieć charakter:

• kontraktowy – wynikający z niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków wynikających ze stosunku pracy (np. niezapewnienie środków ochrony indywidualnej, brak szkoleń BHP),
• deliktowy – oparty na ogólnych zasadach odpowiedzialności za czyn niedozwolony (art. 415 i nast. Kodeksu cywilnego), gdy szkoda wynika z zawinionego działania lub zaniedbania pracodawcy.

W obu przypadkach kluczowe znaczenie ma dochowanie przez pracodawcę obowiązków z zakresu BHP i organizacji pracy w sposób, który minimalizuje ryzyko wystąpienia wypadków.

Co obejmuje ubezpieczenie grupowe?

Grupowe ubezpieczenie na życie lub NNW ma charakter dobrowolny i stanowi dodatkowe zabezpieczenie finansowe dla pracowników oraz ich rodzin. W razie wypadku, choroby lub śmierci świadczenie wypłaca ubezpieczyciel – nie pracodawca.

Nie oznacza to jednak, że pracodawca jest zwolniony z odpowiedzialności. Ubezpieczenie grupowe nie zastępuje świadczeń wynikających z przepisów prawa pracy, lecz stanowi ich uzupełnienie. Pracownik lub jego rodzina mogą więc dochodzić świadczeń:

• z ZUS (np. jednorazowego odszkodowania, renty, zasiłku chorobowego),
• z ubezpieczenia grupowego,
• oraz – niezależnie – odszkodowania lub zadośćuczynienia od pracodawcy, jeśli ponosi on winę za zdarzenie.

Czy ubezpieczenie ogranicza ryzyko pracodawcy?

Zawarcie przez pracodawcę grupowego ubezpieczenia może zmniejszyć finansowe skutki wypadków, zwłaszcza jeśli obejmuje ono szeroki zakres ochrony (np. trwały uszczerbek na zdrowiu, pobyt w szpitalu, śmierć w wyniku nieszczęśliwego wypadku).

Z prawnego punktu widzenia ubezpieczenie nie wyłącza jednak odpowiedzialności pracodawcy – nawet jeśli ubezpieczyciel wypłaci świadczenie, poszkodowany może dochodzić uzupełnienia szkody od pracodawcy.

W praktyce oznacza to, że ubezpieczenie:

• nie zwalnia z obowiązku zapewnienia bezpiecznych warunków pracy,
• nie wyłącza odpowiedzialności za zawinione działania lub zaniedbania,
• może jedynie złagodzić skutki finansowe zdarzeń losowych.

Dlaczego warto?

Z punktu widzenia pracodawcy, grupowe ubezpieczenie pracowników to nie tylko element polityki benefitowej, ale również narzędzie wspierające odpowiedzialne zarządzanie ryzykiem. Choć nie zastępuje ono obowiązków wynikających z prawa pracy, pozwala zwiększyć bezpieczeństwo finansowe i społeczne całej organizacji.

Warto więc traktować je jako część szerszej strategii prewencyjnej – obok dbałości o przestrzeganie zasad BHP, regularnych szkoleń i budowania kultury bezpieczeństwa w miejscu pracy.