Brak uposażonego w polisie – zasady wypłaty i kolejność dziedziczenia

Śmierć ubezpieczonego obliguje towarzystwo ubezpieczeniowe do wypłaty świadczenia osobom bliskim. Problem pojawia się w sytuacji, gdy właściciel polisy nie dopełnił formalności i nie wskazał konkretnych osób uposażonych, które miałyby otrzymać środki.

Wysokość wypłaty zależy od sumy ubezpieczenia określonej w umowie, a proces jej przyznania – w przypadku braku wskazania konkretnych osób – opiera się na hierarchii zawartej w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU).

Kim jest uposażony i dlaczego jego wskazanie jest kluczowe?

Zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia oraz Kodeksem cywilnym, ubezpieczony ma prawo wyznaczyć imiennie osoby (uposażonych), które otrzymają pieniądze po jego śmierci. Wskazanie to pozwala na wypłatę środków z pominięciem drogi spadkowej, co znacznie przyspiesza proces i chroni pieniądze przed roszczeniami wierzycieli zmarłego.

Jeśli jednak pole „uposażony” pozostaje puste, towarzystwo ubezpieczeniowe musi postępować zgodnie z ustawową kolejnością lub zapisami Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU).

Kolejność wypłaty – kto otrzyma środki?

W większości standardowych umów ubezpieczenia na życie, w przypadku braku wskazania uposażonych, obowiązuje następująca hierarchia osób uprawnionych:

• Małżonek zmarłego – w pierwszej kolejności, o ile w chwili śmierci nie pozostawali w separacji,
• Dzieci – w częściach równych, jeśli nie ma małżonka,
• Rodzice – jeżeli nie ma małżonka ani dzieci,
• Inni ustawowi spadkobiercy – w dalszej kolejności, zgodnie z przepisami prawa spadkowego.

Warto pamiętać, że jeśli ubezpieczony posiadał kilka polis u różnych ubezpieczycieli, proces weryfikacji uprawnionych musi zostać przeprowadzony osobno dla każdej z tych umów.

Środki z ubezpieczenia a masa spadkowa

Kluczową informacją dla bliskich jest fakt, że świadczenie z ubezpieczenia na życie co do zasady nie wchodzi w skład spadku. Oznacza to, że:

• Wypłata jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn,
• Pieniądze mogą zostać wypłacone nawet jeśli spadkobiercy odrzucą spadek z powodu długów,
• Osoby uprawnione nie muszą czekać na prawomocne stwierdzenie nabycia spadku przez sąd (chyba że OWU stanowią inaczej w przypadku braku uposażonych).

Brak wskazania uposażonego oraz uposażonego zastępczego, może jednak wydłużyć procedury, gdyż ubezpieczyciel musi rygorystycznie zweryfikować krąg osób uprawnionych na podstawie aktów stanu cywilnego.

Jak uniknąć komplikacji? Aktualizacja polisy

Brak wyznaczonego uposażonego to ryzyko, że pieniądze trafią do osób, z którymi ubezpieczony nie utrzymywał kontaktu, lub proces wypłaty utknie w martwym punkcie z przyczyn formalnych. Aby zapewnić realną ochronę bliskim, należy:

• Wskazać uposażonych imiennie (imię, nazwisko, data urodzenia, PESEL),
• Określić procentowy udział w świadczeniu, jeśli osób jest więcej niż jedna,
• Regularnie aktualizować dane, szczególnie po rozwodzie, zawarciu nowego małżeństwa czy narodzinach dziecka.

Dlaczego warto o to zadbać?

Precyzyjne wskazanie osób uprawnionych to nie tylko ułatwienie pracy ubezpieczycielowi, ale przede wszystkim element świadomego planowania finansowego. Gwarantuje ono, że kapitał trafi dokładnie do tych osób, które ubezpieczony chciał zabezpieczyć, w najkrótszym możliwym czasie i bez konieczności angażowania sądu czy notariusza.

Artykuł przygotowany przez:

Pallada Ubezpieczenia